Max: In de afgelopen dertig dagen hebben drie krachten de voorwaarden voor de tweede helft van 2026 bepaald: nieuwe Australische poortwachters voor deals, het Europese koolstofgrensmechanisme dat Indonesische industriële export raakt, en Danantara's gelijktijdige consolidatie van zowel de staatsportefeuille als het exportkanaal zelf.
Anita: Dat is een brede reikwijdte. Welk van die drie raakt transactielijnen het snelst en het meest concreet?
Max: Australië, en wel per één juli. De AML- en CTF-wet dekt vanaf die datum ook accountants, advocaten en vastgoedagenten — de grootste uitbreiding van het financieel-criminaliteitsregime in bijna twee decennia. Ongeveer tachtigduizend nieuw onder de wet vallende entiteiten moeten operationele programma's hebben per één juli en zich bij AUSTRAC inschrijven vóór negenentwintig juli. Een burgerrechtelijke overtreding per transactie kan oplopen tot tientallen miljoenen dollars.
Anita: Wie draagt het risico in de praktijk — de adviseur of de dealpartij?
Max: De blootstelling belandt niet op de boeken van het advocatenkantoor; die belandt op de transactietijdlijn. Elke Australische adviseur, escrow-agent en notaris in een grensoverschrijdende deal moet nu know-your-customer-controles uitvoeren op uiteindelijk belanghebbenden vóórdat zij kunnen handelen. Een Indonesische koper met Danantara-gelinkte eigendomsstructuur, of een fonds dat via gelaagde SPV's routeert, presenteert een eigendomspuzzel die Australische poortwachters wettelijk verplicht zijn op te lossen vóór engagement.
Anita: Wat is de praktische maatregel?
Max: Twee tot vier weken onboarding-frictie inbouwen in elk Australisch werkstroom voor de tweede helft, bevestigen dat uw adviseurs vóór negenentwintig juli zijn ingeschreven, en de ongereedheid van een tegenpartij behandelen als een concreet signaal van bredere compliance-schuld.
Anita: U noemde ook het Europese koolstofgrensmechanisme en zijn impact op Indonesische export. Hoe materieel is dat risico op dit moment?
Max: De definitieve fase van CBAM is ingegaan op één januari 2026 en dekt ijzer en staal, aluminium, cement, waterstof, meststoffen en elektriciteit. De eerste certificaatprijs werd vastgesteld op vijfenzeventig euro en zesendertig cent per ton CO₂-equivalent. De juridische verplichting rust bij EU-importeurs, niet bij Indonesische exporteurs — maar de economie vertaalt zich onmiddellijk terug via inkoop, omdat kopers geverifieerde emissiedata eisen en prijskortingen toepassen op koolstofzware toeleveranciers.
Anita: De prijs klinkt nu beheersbaar. Wanneer wordt het een echt materieel probleem?
Max: De steilste sprong komt tussen 2029 en 2030, wanneer de afdrachtstoerekening stijgt van tweeëntwintig punt vijf procent naar achtenveertig punt vijf procent — een bijna verdubbeling van de nettolast in één enkel jaar. Voor iedereen die Indonesische staal-, aluminium- of meststofactiva nu onderschrijft: die cliff zit binnen de holdingperiode. Geverifieerde emissiebaselines zijn een due-diligence-post, geen ESG-bijlage.
Anita: En dan Danantara. U noemde een gelijktijdige consolidatie van de staatsportefeuille én het exportkanaal. Wat betekent dat concreet voor tegenpartijrisico?
Max: Twee bewegingen lopen parallel. Sinds één juni loopt exportdocumentatie voor steenkool, ruwe palmolie en ferrolegeringen via PT Danantara Sumberdaya Indonesia, met als planning dat de entiteit per één september het volledige exportproces overneemt — contract, verscheping en betaling. De drie grondstoffen genereerden in 2025 meer dan vijfenzestig miljard dollar, en de markt heeft al gestemd: lokale palmolietenderprijzen daalden bijna zes procent op de aankondigingsdag en ongeveer twintig procent binnen enkele dagen.
Anita: Er is toch een spanningsveld over de timing? Niet iedereen lijkt het eens te zijn over wanneer dit volledig ingaat.
Max: Correct. Danantara's eigen chief executive heeft publiekelijk volledige implementatie in januari 2027 geplaatst, en exporteurs is verteld dat bestaande procedures tot het jaareinde doorlopen. Behandel één september als het politieke streefdoel en januari 2027 als de operationele bodem — en plan tegen beide scenario's.
Anita: En de bredere consolidatie van de staatsportefeuille maakt dit nog complexer, begrijp ik.
Max: President Prabowo bevestigde op achtentwintig juni dat het aantal staatsbedrijven daalt van duizend zevenenzeventig naar ongeveer tweehonderdvijftig onder Danantara. Dat is tegelijkertijd ASEAN's grootste carve-outpijplijn én een concentratie van tegenpartijrisico in elke gereguleerde sector. Voeg de EU erboven op: grote exploitanten moeten per dertig december 2026 voldoen aan EUDR's geolocaliseerde due-diligence-vereisten, en een enkele staatsexporteur die is tussengeschoven in elke palmolieketenlink roept een onbeantwoorde vraag op: wie bezit de traceerbaarheidsdata die Europese kopers zullen eisen.
Anita: Wat is dan de concrete test die dealteams nu zouden moeten doorstaan?
Max: H2 2026 beloont voorbereide kopers boven geduldige. In Indonesië moeten KPPU-mededingingstoetsing onder Regulering drie van 2023, waarvan de reikwijdte zich uitstrekt tot buitenlandse transacties, en belastingstructurering onder PMK één van 2026, van kracht sinds tweeëntwintig januari, als één werkstroom lopen vanaf dag één; en OJK's fit-and-proper-toetsing blijft iteratief, zodat elk model dat uitgaat van een eenmalige goedkeuring onjuist is. Exits ontgrendelen zich, met één punt zeven miljard dollar gerealiseerd in Q1 — vijfenzeventig procent hoger jaar op jaar — en gecorrigeerde waarderingen bevoordelen meerderheidsbelangen in activa met hoge overtuiging. De test die wij elk dealteam opleggen: voor elk Indonesisch doelwit waarvan de export via Danantara Sumberdaya loopt, toon vóór één september schriftelijk een geïntegreerde KPPU- en DJP-indieningsvolgorde plus bevestigde DSI-behandeling die minimaal negentig procent van de exportomzet van het doelwit dekt. Als u dat niet kunt, herprijs de deal — want de partij die het wél kan, zit al aan de andere kant van de tafel.