Max: Europa's koolstofgrensheffing loopt dit jaar op over elke ton Indonesisch nikkelruwijzer en roestvast staal dat wordt verscheept, en de exporteur die zijn eigen emissies laat verifiëren, bepaalt zelf dat getal in plaats van het standaardcijfer uit Brussel te accepteren.
Anita: Laten we beginnen bij wat er is veranderd. Standaardwaarden bestaan al sinds het begin van deze regeling, dus waarom slaat dit nu anders aan?
Max: Er gebeurden op 31 juli 2026 twee dingen. De Europese Commissie publiceerde de standaard landenwaarden voor emissies opnieuw, onder Uitvoeringsverordening 2026/1740, ter vervanging van de bijlage bij Verordening 2025/2621, met terugwerkende kracht tot het begin van de regeling. En geaccrediteerde verificateurs kunnen zich nu registreren bij de Europese autoriteiten, waardoor een geverifieerd installatiecijfer echt haalbaar is, niet langer theoretisch.
Anita: Dus voor het eerst is er echt een keuze. Wat kost dat standaardcijfer een smelter die niet verifieert eigenlijk?
Max: Naar onze inschatting overstijgt de standaardheffing op nikkelruwijzer de operationele marge op een groot deel van deze handel. Dat is precies het punt: het standaardcijfer is geen vulwaarde meer, het is de prijs van niet-verifiëren. Een producent die het getal aan Brussel overlaat, geeft zijn marge weg.
Anita: Maar de juridische aansprakelijkheid ligt toch bij de importeur? De Europese roestvaststaalfabriek dient de aangifte in en levert de certificaten in. Waarom zou de Indonesische producent dan iets doen?
Max: Omdat de fabriek dat certificaatrisico gewoon doorberekent in het contract. De eerste jaarlijkse aangifte en certificaatinlevering voor de import van dit jaar moet uiterlijk 30 september 2027 gebeuren, dus de importeur heeft ruim daarvoor al een geverifieerd rapport nodig over het monitoringjaar 2026. Daarom noemen wij 15 november 2026 als aanbevolen datum om een geaccrediteerde verificateur te contracteren. Het is onze datum, geen Europese deadline, maar zo komt het rapport op tijd bij de importeur terecht.
Anita: Dus de CEO van een middelgrote smelter koopt geen compliance, maar prijscontrole. Wie het cijfer produceert, heeft de onderhandeling in handen.
Max: Precies. En dat brengt ons bij de tweede poort, want vanaf het nieuwe jaar is de partij die met de Europese fabriek onderhandelt misschien niet eens meer de producent zelf.
Anita: Je bedoelt de staatsexportmaatschappij. Leg eens uit wat PP 24/2026 precies doet.
Max: Sinds 1 juni 2026 maakt Peraturan Pemerintah 24/2026 van Danantara Sumberdaya Indonesia, DSI, de enige staatsexporteur voor kolen, palmolie en ferrolegeringen, met Handelsministeriële Regelingen 15, 16 en 17 van 2026 als uitwerking. In de eerste fase verschepen producenten nog onder hun eigen geregistreerde exportstatus, maar melden ze elke zending aan DSI. In de tweede fase, uiterlijk 1 januari 2027, mag alleen DSI deze drie grondstoffen nog exporteren.
Anita: De verkoper van het record verandert dus. Dus het Indiase energiebedrijf, de Chinese roestvaststaalfabriek, de Europese raffinaderij, die krijgen dan een contract met DSI in plaats van met de producent?
Max: Zo lezen wij het. De producent wordt een binnenlandse leverancier van DSI, en DSI staat als exporteur op het contract en de douanepapieren. Wat de vraag oproept die nog niemand heeft beantwoord: wie draagt de CBAM-heffing als de exporteur van record een staatsbedrijf is en de emissies toebehoren aan een private smelter.
Anita: En het hoofd Finance van een kolen- of palmolieproducent heeft een dringender probleem dan januari. Al ondertekende contracten lopen gewoon door in die tweede fase. Wat doen ze deze week?
Max: Deel vóór 1 oktober 2026 met de kredietverstrekker elk export-, brandstoflevering- en vrachtcontract dat doorloopt in de tweede fase. Vraag DSI vervolgens schriftelijk welke exportcontracten zij zal respecteren. Zekerheid is hier het product, en de kredietverstrekker moet dezelfde lijst zien als DSI.
Anita: Waarom horen brandstof en vracht op die lijst thuis? Dat zijn geen exportcontracten.
Max: Omdat de brandstofschaarste na de sluiting van de Straat van Hormuz nu de geïmporteerde brandstof en scheepsbunkers achter elke vrachtwagen, generator en schip prijst dat kolen, palmolie en nikkel naar de haven brengt. Als DSI het exportcontract overneemt maar de producent nog steeds de brandstof- en vrachtexposure draagt, moet de kredietverstrekker dat weten voordat de marge verschuift.
Anita: Derde poort. Halalcertificering voor micro- en kleine ondernemingen. Dit is al lang een open verlenging.
Max: Niet meer. Sinds ons besluit van 4 september 2026 heeft het Bureau voor Halal Productgarantie, BPJPH, bevestigd dat de verlenging sluit op 17 oktober 2026. Een onderneming in voeding, cosmetica of consumentengoederen die dan nog niet gecertificeerd is, heeft geen verlenging meer om op terug te vallen.
Anita: Wie moet handelen, en wat is de beslissing? Voor een kleine ondernemer gaat het om kosten tegenover dekking.
Max: De eigenaar moet handelen, want certificeringskosten en productdekking liggen in die rol. De beslissing is er één: welke productlijnen worden vóór 17 oktober gecertificeerd, en welke, zo nodig, uit de verkoop worden gehaald in plaats van gecertificeerd. De actie: alle verkochte productlijnen op een rij zetten, elk markeren als gecertificeerd of niet, en voor de ongecertificeerde lijnen een aanvraag indienen voordat de poort sluit.
Anita: Laat me de drie samenvatten. Drie rollen, drie data, maar één rode draad: in elk geval behoudt de partij die het document produceert, het geverifieerde cijfer, de contractlijst, de productlijst, de controle over de uitkomst. Wie wacht, krijgt een standaardwaarde opgelegd. Klopt die lezing?
Max: Ons standpunt is dat een geverifieerd installatiecijfer de hefboom is die een Indonesische metaalexporteur rechtstreeks in Europa in handen heeft, en dat, naar onze lezing, niets in PP 24/2026 of de uitvoeringsregelingen de CBAM-heffing toewijst aan DSI, dus de producent moet ervan uitgaan dat hij die zelf draagt. De actie: de CEO van een middelgrote nikkelruwijzerproducent contracteert vóór 15 november 2026 een geaccrediteerde CBAM-verificateur voor het lopende monitoringjaar. Het delen van contracten met de kredietverstrekker en de dekking van brandstof en vracht zijn deze week de acties van het hoofd Finance, en de halal-productlijst is die van de micro- of kleine ondernemer. De vraag voor die CEO: staat in enig exportcontract dat doorloopt in de tweede fase van het staatsexportregime vermeld wie het verschil draagt tussen de CBAM-standaardheffing en een geverifieerd cijfer per ton, ja of nee? Vaste data: het delen van contracten met de kredietverstrekker en de brandstofdekking uiterlijk 1 oktober 2026; de halalcertificeringspoort voor micro- en kleine ondernemingen op 17 oktober 2026; de aanbevolen ondertekeningsdatum voor de CBAM-verificateur op 15 november 2026.